„Esej o duszy polskiej” 2012

Wznowienie słynnej książki – „Esej o duszy polskiej” prof. Ryszarda Legutko. W nowym wydaniu znajduje się posłowie na rok 2012. Autor przedstawia przygnębiającą diagnozę choroby toczącej duszę polską, skażoną przez komunizm, pozbawioną korzeni i właściwych wzorców, reprezentowanych przez inteligencję wymordowaną w Katyniu i na Syberii.

Zwykłym stanem polskiej duszy jest dzisiaj uległość, nie hardość, czego potwierdzeniem są zasmucające wydarzenia ostatnich kilku lat, szczególnie katastrofa smoleńska.

 

Pierwszy rozdział książki „Esej o duszy polskiej” (pierwsze wydanie)

Zerwana ciągłość

Polska, jaką znam i w jakiej żyłem od urodzenia to Polska zerwanej ciągłości. Powstała jako twór nowy, budowany świadomie w opozycji do wszystkiego, czym była przez wieki. Jej nowość nie wyłoniła się stopniowo w procesie skomplikowanych wielonurtowych zmian dziejowych, przekształcających struktury społeczne, obyczaje, instytucje oraz ludzkie umysły. Nowa jest sama istota współczesnej Polski, tak jakby wykreowano ją z nowego zarodka, nieznanego w poprzednich pokoleniach i w przeszłych wiekach. Dramatyczne zerwanie zaczął wybuch II wojny światowej, zaś dopełniło go wprowadzenie komunizmu. Od tego momentu obcujemy ze społeczeństwem, jakiego poprzednio nie znaliśmy. Pod względem sposobu myślenia, uformowania świadomości zbiorowej i indywidualnej, odczuwanych więzi, wykształcenia i wychowania, dzisiejszą Polskę – tę niekomunistyczną, nazwaną III Rzeczpospolitą – więcej łączy z PRL-em, niż z II Rzeczpospolitą, jaką mieliśmy przed wojną. Oglądana w długiej perspektywie historycznej Polska, w której żyłem i żyję cechuje się więc społeczeństwem względnie nowym, zakorzenionym w dziejach ostatnich siedemdziesięciu lat, o słabych związkach ze wszystkim, co ten okres poprzedzało. Wydarzenia wcześniejsze straciły swój wpływ nie dlatego, że miały miejsce dawniej, lecz że dokonały się w świecie, którego już nie ma i który przestał być dla nas czytelny.

Doświadczenie braku ciągłości nie zostało dobrze opisane ani szerzej zidentyfikowane. Komuniści, których uważa się słusznie za głównych winowajców, ukrywali je za pomocą natrętnej ideologii dowodzącej, iż PRL stanowił efekt długiego procesu historycznego zaczętego przez Mieszka I budującego państwo polskie w granicach, które miały być wreszcie usankcjonowane w Jałcie. Ta ideologia, często obśmiewana, zrobiła jednak swoje. Drwiny zniszczyły jej niektóre przejawy, nie niszcząc jej samej. Opozycjoniści z kolei, zwalczający komunizm, borykali się z narzuconym systemem nie angażując się w rozległe rozważania tożsamościowe. W Polsce pokomunistycznej natomiast absorbują nas przede wszystkim bieżące problemy, a odleglejszą czasowo perspektywę usuwa siła zbiorowej niepamięci oraz nowa ideologia, która taką niepamięć uzasadnia.

Polak współczesny ma poważne kłopoty tożsamościowe, bo nie wie, co konstytuuje jego dzisiejszą rzeczywistość, co go ukształtowało, co ma chwalić, a co ganić, jakie są jego możliwości, miejsce i rola we współczesnym świecie, z czego w przeszłości powinien czerpać oraz jakie wyzwania przyszłe przed nim stoją. Od siedemdziesięciu lat Polacy są niemal wyłącznie przedmiotem, w znikomym zaś stopniu podmiotem historii. Od siedemdziesięciu lat określają się nie wobec tego, czym są, lecz czym mają się stać, przyjmując bezrefleksyjnie, że osiągnięcie tego przyszłego celu nie może się udać bez zrzucenia ciężaru przeszłości. Od siedemdziesięciu lat wyczekujemy tęsknie ponownych narodzin, by żyć życiem innym, niż dotychczasowe, wreszcie wolni od dawnych urazów, kompleksów i słabości. Myśl o radykalnym zaczynaniu od początku nie jest wyłącznie uporczywie się pojawiającą intelektualną fantasmagorią, ani konstrukcją retoryczną, lecz odzwierciedla fundamentalne doświadczenie współczesnej Polski. Jest ona krajem poddawanym w ostatnich dekadach ciągłym przekształceniom, gwałtownym reorientacjom cywilizacyjnym, rewolucjom, restrukturyzacjom, transformacjom, normalizacjom.

Gdyby poprosić dowolnego Polaka, by opisał miejsce i rolę Polski w świecie, to – niezależnie od wieku i poziomu wykształcenia – z pewnością powiedziałby, że musimy dogonić świat, który mknie do przodu, że Polacy są zacofani i prowincjonalni, że przekształciła nas komuna i wirus sowiecki, że naszym podstawowym problemem jest polska megalomania i warcholstwo, że u głębokich źródeł polskich kłopotów tkwią anarchia i liberum veto, że w dojrzałych demokracjach zachodnich rzeczy mają zupełnie inaczej niż u nas, że nie dorastamy do standardów, lecz usilnie, choć bez większych sukcesów do nich dążymy, itd. Kiedyś takie poglądy głosiła niewielka grupa osób, zaś obecnie stały się najbardziej rozpowszechnionymi opiniami Polaków o nich samych. Mniejsza w tej chwili o materialną prawdę tych opinii. Ważne jest, iż pokazują one, że Polak ma silne przekonanie na temat tego, kim był oraz kim być powinien. Nie ma on natomiast żadnych mocnych opinii pozytywnych na temat tego, kim jest w tej chwili i co w dzisiejszym świecie jego naród i on sam mają robić, by wzbogacić wspólne dobro Europy i świata. Polacy ciągle szukają swojego miejsca, nadrabiają zaległości, dołączają do innych, zamiast zajmować się kształtowaniem współczesnego świata zgodnie z własnymi planami i poczuciem słuszności. Uważają, że za to zadanie zabiorą się dopiero w przyszłości, gdy będą doń gotowi, gdy wreszcie spełnią warunki, by stać się pełnoprawnym działającym podmiotem.

http://www.teologiapolityczna.pl/

***

Ryszard Antoni Legutko

Urodzony 24 grudnia 1949 w Krakowie – polski naukowiec i polityk, profesor filozofii, publicysta, autor książek o tematyce społeczno-politycznej, tłumacz i komentator dzieł Platona, senator i wicemarszałek Senatu VI kadencji, przez trzy miesiące w 2007 minister edukacji narodowej, były sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta Lecha Kaczyńskiego, poseł do Parlamentu Europejskiego.

Ukończył studia z zakresu filologii angielskiej w 1973 i z zakresu filozofii w 1976 na Uniwersytecie Jagiellońskim.

W 1991 uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego (tytuł rozprawy habilitacyjnej: Krytyka demokracji w filozofii politycznej Platona), w 1998 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. W 2003 objął stanowisko profesora zwyczajnego.

Wykłada na Uniwersytecie Jagiellońskim. Specjalizuje się w filozofii politycznej i społecznej, filozofii starożytnej oraz historii filozofii.

W latach 80. redagował w Krakowie podziemne czasopismo „Arka”.

Do października 2005 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Edukacyjno-Naukowego Ośrodek Myśli Politycznej, którego w 1992 był współzałożycielem.

Publikuje m.in. w „Rzeczpospolitej”, „Gazecie Polskiej”, „Naszym Dzienniku” i angielskim „Critical Review”.

W latach 2005-2007 Wicemarszałek Senatu RP .

  • Zasiadał w komisji praw człowieka i praworządności.
  • Przewodniczący polsko–izraelskiej grupy parlamentarnej (2006-2007).
  • Przewodniczący Rady Fundacji Polsko–Niemieckie pojednanie (2006-2007).
  • W 2007 roku został Ministrem Edukacji Narodowej w rządzie Jarosława Kaczyńskiego.
  • Projekt uczeń zdolny – uczestnictwo pracowników uczelni wyższych w rozszerzonej edukacji wyróżniających się uczniów.
  • Praca nad nową podstawą programową zakładającą równowagę zawartości humanistycznej i nauk ścisłych i przyrodniczych.
  • Kanon lektur ograniczający lekturę we fragmentach.
  • Projekt reformy egzaminu maturalnego z języka polskiego – wycofanie obowiązkowej prezentacji.
  • Projekt wycieczek szkolnych do miejsc pamięci narodowej.

Od grudnia 2007 do kwietnia 2009 roku  pełnił w Kancelarii Prezydenta RP funkcjęSekretarza Stanu  odpowiedzialnego za sferę nauki, kultury i dziedzictwa narodowego.

  • Przewodniczący Rady do Spraw Edukacji i Badań Naukowych przy Prezydencie RP.
  • Organizator prac okrągłego stołu edukacyjnego (10.–11. 2008).
  • Organizator seminariów Lucieńskich.
  • Organizator obchodów 65. Rocznicy ludobójstwa ludności polskiej na Wołyniu.
  • Współpraca ze środowiskami akademickimi i artystycznymi.
  • Współpraca z organizacjami kombatanckimi.
  • Koordynacja pracy Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa.
  • Członek Rad Programowych:
  • Narodowego Centrum Kultury.
  • Muzeum Historii Polski.
  • Muzeum Ziem Zachodnich.
  • Autor projektu Muzeum Kresów Wschodnich.

W wyborach do Parlamentu Europejskiego przeprowadzonych w dniu 7 czerwca 2009 roku uzyskał mandat w okręgu dolnośląsko–opolskim.

Autor książek

  • Platona krytyka demokracji (1990),
  • Spory o kapitalizm (1994),
  • Tolerancja. Rzecz o surowym państwie, prawie natury, miłości i sumieniu (1997, Nagroda Ministra Edukacji Narodowej),
  • Traktat o wolności (2007),
  • Esej o duszy polskiej (2008),
  • przekładów dialogów Platona wraz z komentarzem naukowym Fedon (1995),
  • Eutyfron (1998),
  • Obrona Sokratesa (2003),
  • wyborów esejów i felietonów Bez gniewu i uprzedzenia (1989, Nagroda PEN Clubu),
  • Nie lubię tolerancji (1993),
  • Etyka absolutna i społeczeństwo otwarte (1994, Nagroda im. Andrzeja Kijowskiego),
  • Frywolny Prometeusz (1995),
  • I kto tu jest ciemniakiem (1996),
  • Czasy wielkiej imitacji (1998),
  • Złośliwe demony (1999),
  • O czasach chytrych i prawdach pozornych (1999),
  • Society as a Departament Store (wydanie amerykańskie, 2002),
  • Raj przywrócony (2005),
  • Podzwonne dla błazna (2006),
  • Esej o duszy polskiej (2008).

Autor licznych tekstów publicystycznych w prasie krajowej i zagranicznej.

http://www.rlegutko.pl/index.php/pol/Polityka-i-zycie/Biografia

  • Facebook
  • email
  • PDF
  • Twitter
  • Wykop
  • Blogger.com
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Bookmarks
  • Grono.net
  • Ulubione
  • Śledzik
Ten wpis został opublikowany w kategorii Aktualności, Eseje, Sylwetki i oznaczony tagami , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.