Oskar Lange

Oskar Ryszard Lange (ur. 27 lipca 1904 w Tomaszowie Mazowieckim, zm. 2 paź­dzier­ni­ka 1965 w Londynie) – ekonomista marksistowski i działacz państwowy PRL. W latach 1926-1937 pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1927 był członkiem PPS. Od 1937 w USA, wykładowca na uniwersytecie w Chicago, agent NKWD o pseudonimie „Przyjaciel”.

 

Uczęszczał do Szkoły Handlowej Kupiectwa Łódzkiego. Studiował na Uniwersytecie Poznańskim, Uni­wer­sytecie Jagiellońskim oraz na uniwersytecie w Londynie. W 1937 wyemigrował do USA. W 1944 był wysłannikiem prezydenta Roosevelta do Józefa Stalina. Kilkakrotnie występuje w radzieckich depeszach rozszyfrowanych w Projekcie Venona. W tym samym czasie został zwerbowany przez radzieckiego szpiega Geberta do współpracy z NKWD jako agent wpływu o pseudonimie „Przyjaciel”.

W latach 1938-1945 Lange wykładał na uniwersytecie w Chicago. W latach 1945-1947 ambasador RP w USA, następnie od stycznia do grudnia 1947 delegat RP w ONZ i Radzie Bezpieczeństwa.

Należał do Rady Naczelnej PPS (1945-1948), Centralnego Komitetu Wykonawczego PPS (1947- 1948) oraz Komisji Politycznej CKW PPS (1948). Od 1948 był członkiem Komitetu Centralnego PZPR.

W 1948 kierował Biurem Studiów CKW PPS. W 1949 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego nauk ekonomicznych, od 1952 członek rzeczywisty PAN. Po śmierci Stalina wygłosił apologetyczny referat „Ostatni wkład Józefa Stalina do ekonomii politycznej”.

W latach 1949-1950 prezes Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczego. W latach 1949-1956 był prof., a w latach 1952-1955 rektorem Szkoły Głównej Planowania i Statystyki. W latach 1952- 1963 pracownik naukowy PAN. W latach 1955-1957 członek Rady Państwa, następnie zastępca jej przewodniczącego od lutego 1957. Od 1956 prof. UW, w latach 1957-1963 przewodniczący Rady Ekonomicznej przy Radzie Ministrów, a w latach 1957-1959 przewodniczący Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ. Był doradcą ekonomicznym rządu Indii (1955-1956) i Cejlonu (1959).

Od 1947 był posłem na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i IV kadencji. Pełnił liczne funkcje w parlamencie – przewodniczący Związku Parlamentarnego Polskich Socjalistów (1948), przewodniczący Klubu Poselskiego PZPR (1948-1952), przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych (1949-1952), przewodniczący Komisji Planu Gospodarczego i Budżetu (1951- 1952), przewodniczący Komisji Budżetowej (1952-1955), przewodniczący Komisji Finansowo- Budżetowej (1955-1956), przewodniczący Komisji Planu Gospodarczego, Budżetu i Finansów (1957-1961). W 1962 został pierwszym prezesem Polskiego Towarzystwa Cybernetycznego.

W 1964 został odznaczony Orderem Budowniczych Polski Ludowej oraz przyznano mu tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zajmował się ekonomią polityczną, statystyką, ekonometrią i cybernetyką ekonomiczną. Obok Michała Kaleckiego był on jednym z niewielu polskich ekonomistów cenionych na Zachodzie. Autor m.in. książek: Wstęp do ekonometrii (1958), Ekonomia polityczna (tom I 1959, tom II 1965), Całość i rozwój w świetle cybernetyki (1962), Optymalne decyzje (1964), Wstęp do cybernetyki ekonomicznej (1964). Za pracę naukową został wyróżniony dwukrotnie nagrodą państwową I stopnia (1955, 1964).

Jego imieniem nazwana została wrocławska Akademia Ekonomiczna (do 2008, gdy zmieniono nazwę), Aula Główna Szkoły Głównej Handlowej, reprezentacyjna sala na Wydziale Nauk Ekonomicznych UW, aula w Audytorium Maksimum UW, ulica w Warszawie (na Mokotowie, koło ul. Domaniewskiej), ulica w rodzinnym Tomaszowie Mazowieckim oraz technikum ekonomiczne w Wodzisławiu Śląskim, Chorzowie, Ciechanowie, Gdyni, Kielcach, Mogilnie, Nowym Sączu, Szczecinie, Zamościu, Elblągu, Zawierciu oraz w Zielonej Górze.

http://www.ivrozbiorpolski.pl

  • Facebook
  • email
  • PDF
  • Twitter
  • Wykop
  • Blogger.com
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Bookmarks
  • Grono.net
  • Ulubione
  • Śledzik
Ten wpis został opublikowany w kategorii Historia, Lata PRL i oznaczony tagami . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Oskar Lange

  1. jw pisze:

    Oskar Lange ? wybitny ekonomista, identyfikowany jako agent Stalina ps. Friend
    http://lustronauki.wordpress.com/2009/07/02/oskar-lange/

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.