Franciszek Ksawery Branicki

212px-Franciszek_Ksawery_Branicki_11Franciszek Ksawery Branicki herbu Korczak,  syn Piotra Branickiego i Melanii Teresy Szembek, starosta halicki – 1765, generał -adiutant królewski, generał artylerii litewskiej w latach 1768-1773 , hetman polny koronny w latach 1774-1793, generał-lejtnant wojsk koronnych, podstoli koronny, Łowczy wielki koronny, generał Imperium Rosyjskiego od 1795.

foto: Franciszek Ksawery Branicki – portret pędzla Jánosa Rombauera z 1818 roku
źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Franciszek_Ksawery_Branicki

Odznaczony Orderem Orła Białego – 1765, rosyjskimi :  Orderem św. Aleksandra Newskiego, Orderem św. Andrzeja Powołańca.

Jako regimentarz, na czele wiernych Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu wojsk koronnych pomagał tłumić konfederację barską w latach 1768 -1772. 19 czerwca zdobył Bar. W  roku 1770 wobec kryzysu w stosunkach z Rosją, Stanisław August Poniatowski mianował go swym posłem w Rosji.

Zdecydowany przeciwnik Konstytucji 3 Maja i reform Sejmu Czteroletniego. Współtwórca konfederacji targowickiej. Z buławy wielkiej koronnej zrezygnował w dniu 13 sierpnia1793 roku. W 1794 skazany zaocznie na śmierć, przeszedł na służbę rosyjską. Osiadł w Białej Cerkwi i tam zmarł.

W czasie Insurekcji Kościuszkowskiej Sąd Najwyższy Kryminalny skazał go na powieszenie, wieczną infamię, konfiskatę majątków i utratę wszystkich urzędów. Wobec nieobecności skazanego, wyrok wykonano „in effigie” 29 września1794.

Franciszek Ksawery Branicki od 1781r był żonaty z Aleksandrą Engelhardówną, siostrzenicą Grigorija Potiomkina, ulubienicą i domniemaną  córką naturalną carycy Katarzyny II.

Wydaje się, że można wyróżnić trzy etapy realizowania polityki przez Franciszka Ksawerego Branickiego. Na początku starał się politykę realizować w porozumieniu z królem, po pierwszym rozbiorze główny nacisk kładł na sejm, pod koniec zaś lat osiemdziesiątych wraz z szykowaniem się zamachu na stary ustrój, z jednoczesnym brakiem widoków na jakąś silną poprawę wewnętrznego stanu Polski oraz narastaniem irytacji w związku z bezwolnością i nieudolnością króla w interesujących go dziedzinach, realizację swojej polityki oparł w głównej mierze na Potiomkinie, byłym faworycie carycy i szarej eminencji Rosji.

Grigorij Aleksandrowicz Potiomkin w 1775r uzyskał polski indygenat*. Zaś w 1776 król Stanisław August Poniatowski nadał mu  Order Orła Białego. Potiomkin w czasie swojej kariery nabył szerokie dobra na Kijowszczyźnie i Bracławszczyźnie, województwach należących wówczas do Rzeczypospolitej. Jego apetyt był jednak większy i najchętniej władałby na całych ziemiach tych województw, a także na Podolu. Do tego niezbędne byłoby jednak prawne włączenie tych ziem do Rosji. Z tego też powodu był gorącym zwolennikiem dalszych rozbiorów Polski

Tu pojawia się wielka tajemnica związków z Potiomkinem. Wydaje się, że panowie powzięli awanturniczy plan osadzenia Potiomkina na tronie polskim. W 1789 roku Potiomkin wystarał się o wyjście z Polski oddziałów rosyjskich. Wystosował też mowę na sejm polski podkreślając że ma indygenat, jest polskim szlachcicem wzniośle podkreślając swoją wdzięczność i co najważniejsze ofiarowując 500 strzelb i 12 armat . Jednak plan pogrzebała nagła śmierć Potiomkina. Zmarł przy żonie Branickiego. Rodzinna tradycja Branickich głosi, że został otruty przez Zubowa, młodego konkurenta u Katarzyny II.

*Indygenat (łac. indigena – krajowiec, tubylec; krajowy, swojski) – uznanie obcego szlachectwa i nadaniem rodowi szlacheckiemu, wobec którego stosowano indygenat, przywilejów szlacheckich w państwie uznającym. W Polsce, od 1775 roku wymagano od indygenów, podobnie jak od nobilitowanych, nabycia dóbr ziemskich o ściśle określonej wartości, przynależności do Kościoła rzymskokatolickiego, a także przeniesienia stałej siedziby do kraju.

  • Facebook
  • email
  • PDF
  • Twitter
  • Wykop
  • Blogger.com
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Bookmarks
  • Grono.net
  • Ulubione
  • Śledzik
Ten wpis został opublikowany w kategorii Czasy zaborów, Historia i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

5 odpowiedzi na „Franciszek Ksawery Branicki

  1. sŁŁŁodkA .! pisze:

    Za długie…

  2. Ewa Czadowska pisze:

    Pierwsze zdjęcie NIE przedstawia Franciszka Ksawerego Branickiego. To jest portret Ksawerego Działyńskiego, pędzla Marcello Bacciarelli`ego. Tutaj można porównać: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ksawery_Dzia%C5%82y%C5%84ski

  3. Maciej Choynowski pisze:

    Ponownie, pierwsze zdjęcie NIE przedstawia F.K. Branickiego. To jest portret Stanisława Augusta. Ten lub podobny portret króla jest prezentowany w Pałacu Myślewickim, na terenie Łazienek Królewskich: https://www.lazienki-krolewskie.pl/pl/aktualnosci/palac-myslewicki-w-nowym-blasku-od-7-pazdziernika (nad komodą)

  4. Anonim pisze:

    Wreszcie jest dobrze.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.