Wanda Wasilewska

Wanda Wasilewska (1905, Kraków – 1964, Kijów), polska i sowiecka działaczka komunistyczna, agitpisarka i polityk, przewodnicząca tzw. Związku Patriotów Polskich, od lipca do września 1944 wiceprzewodnicząca tzw. Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. Agent NKWD, pułkownik Armii Czerwonej, prawdopodobnie krótkotrwała kochanka Stalina.

 

Errata do biografii

Errata do biografii – cykl dokumentalny, wszystkie odcinki na stronie TVP lub >TU

 

Urodziła się w Galicji w rodzinie działacza niepodległościowego z PPS Leona Wasilewskiego, bliskiego współpracownika Józefa Piłsudskiego, studiowała polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. Działaczka Związku Młodzieży Socjalistycznej i Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych. W młodości pracowała jako dziennikarka i nauczycielka, członek Związku Nauczycielstwa Polskiego, w okresie międzywojennym współpracowała z wieloma lewicowymi pismami.

Mimo radykalnych poglądów nie związała się z partią komunistyczną, lecz śladem ojca wstąpiła do PPS, gdzie szybko została członkiem Rady Naczelnej (1934-37). W partii socjalistycznej była zwolenniczką koncepcji jednolitofrontowych, walczyła z odchyleniem prawicowo-oportunistycznym.

We wrześniu 1939 roku wraz ze Stanisławem Dubois i innymi działaczami lewicy przedostała się do Kowla, który po 17 września zajął ZSRR (Wasilewska skomentowała to po latach: „uciekałam w stronę Związku Radzieckiego, a Związek Radziecki przyszedł do mnie…”). Przyjęła obywatelstwo radzieckie i zamieszkała we Lwowie, gdzie objęła faktyczne kierownictwo nad grupą polskich i ukraińskich komunistów. Zorganizowała pismo „Czerwony Sztandar”, zamieszczając tam swoje artykuły.

Miała osobisty kontakt z Józefem Stalinem, rychło pojawiły się plotki o ich romansie.

Uczestniczyła aktywnie w kampanii do pseudowyborów z października 1939 (wybierano zgromadzenia Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi). Gorąca zwolenniczka oderwania, szczególnie Lwowa a także Wilna i Grodna od Polski. Na początku 1940 roku nominowano ją do Rady Najwyższej ZSRR z okręgu Lwów. Sama o sobie mówiła, jako o „byłej Polce” (ja bywszaja Polka!). We Lwowie została w 1940 roku dyrektorką Teatru Dramatycznego.

W 1940 roku z okupowanej Warszawy sprowadziła przy współpracy NKWD i gestapo swoją córkę Ewę Szymańską (matka Wanda nie zgodziła się na wyjazd) oraz pełne wyposażenie swego mieszkania.

Jeszcze przed zajęciem Lwowa przez Niemców w czerwcu 1941 roku wyjechała w głąb ZSRR, gdzie wraz z Jerzym Putramentem założyła pismo „Nowe Widnokręgi”. Wstąpiła do Armii Czerwonej i została jej korespondentem wojennym. Współuczestniczyła w powołaniu polskiej 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki oraz 1 Armii Wojska Polskiego. Z rozkazu Stalina na powrót stała się Polką i stworzyła Związek Patriotów Polskich, którego została szefową, a w 1944 z ramienia PPR mianowano ją wiceprzewodniczącą PKWN.

Po 1945 roku nie zdecydowała się wrócić do Polski, nie czuła się Polką oraz obawiała się negatywnej reakcji społeczeństwa na swą działalność w latach 1939-41. Przez parę kadencji Wasilewska była deputowaną do Rady Najwyższej ZSRR, co stanowiło szczyt jej marzeń i pseudokariery politycznej.

Zmarła latem 1964 roku na zawał serca w Kijowie, po paru dniach po powrocie z letniska. Pochowano ją na kijowskim cmentarzu Bajkowo, ze strony polskiej w pogrzebie uczestniczyli Wincenty Kraśko i Jerzy Putrament. Na koszt rządu Związku Radzieckiego wystawiono Wasilewskiej marmurowy nagrobek.

W życiu prywatnym była trzykrotnie zamężna. Pierwszy raz z robotnikiem kolejowym z Tuchowa i studentem matematyki Romanem Szymańskim (ślub wzięli w lutym 1925 roku w krakowskim kościele), z którym miała córkę Ewę (ur. 1928). Po śmierci Szymańskiego na tyfus związała się z Marianem Bogatko, murarzem, działaczem PPS . Ślub wzięli w 1936 roku przed planowanym wyjazdem do ZSRR. Mieszkali w latach 1939-40 we Lwowie (dom wynajmowała siostra Wandy, Halszka, po 1945 na emigracji w Londynie), dopóki  Bogatko  nie został w kwietniu 1940 zamordowany przez NKWD za wiedzą Wasilewskiej. Trzeci związek małżeński zawarła z ukraińskim pisarzem Ołeksandrem Kornijczukiem. Ostatnie lata życia spędziła w dobrobycie i spokoju na koszt NKWD.

http://www.ivrozbiorpolski.pl

  • Facebook
  • email
  • PDF
  • Twitter
  • Wykop
  • Blogger.com
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Bookmarks
  • Grono.net
  • Ulubione
  • Śledzik
Ten wpis został opublikowany w kategorii Historia, II wojna światowa, Teatr TV, film i oznaczony tagami , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Jedna odpowiedź na „Wanda Wasilewska

  1. JacekKM pisze:

    Podobno pisarz, mąż Kornijczuk, był alkoholikiem i całkiem dzielnie bił byłą Polkę Wandę.
    Jak to się przyjeło wśród ludzi z grona J.Piłsudskiego, został on ojcem chrzestnym Wandzi, z której z biegiem czasu wyrosło sowieckie babsko. Pozdrawiam.
    Jacek

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.