Karol Świerczewski

Karol Świerczewski ps. Walter (1897, Warszawa – 1947, Jabłonki k. Baligrodu), działacz komunistyczny sowiecki i hiszpański. Generał Ludowego Wojska Polskiego, generał major Armii Czerwonej, członek CBKP i KC PPR. Urodził się w Warszawie przy ulicy Kaczej na Woli w rodzinie robotniczej. Uczęszczał do szkoły powszechnej, w której skończył dwie klasy.

 

W 1915 pracował w warszawskich zakładach Gerlacha jako pomocnik tokarza. Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1915 ewakuowany w głąb Rosji, początkowo do Kazania, następnie do Moskwy.

Był członkiem SDKPiL, od stycznia 1916 pracował w moskiewskiej fabryce „Prowodnik” jako tokarz i metalowiec. W 1916 został powołany do armii rosyjskiej i wysłany na front. W 1917 wrócił z frontu do Moskwy i po wybuchu rewolucji październikowej wziął udział w walkach po stronie bolszewików, wstępując do 1 Moskiewskiego Oddziału Gwardii Czerwonej. Później wstąpił do Armii Czerwonej i walczył przeciwko oddziałom antybolszewickim w rejonie Moskwy.

Podczas wojny polsko-bolszewickiej Świerczewski został na własną prośbę skierowany na Front Zachodni i walczył, jako dowódca 5 Batalionu 510 Pułku 57 Dywizji Strzeleckiej Armii Czerwonej, przeciw oddziałom Wojska Polskiego (m. in. starcia pod Rzeczycą, Kalinowicami i Mozyrzem). W czasie tych walk, w czerwcu 1920, został dwukrotnie ranny w bitwie pod Chobnoje.

W 1921 skierowano go na kurs do Wyższej Szkoły Piechoty, następnie został mianowany z ramienia WKP (b) komisarzem politycznym, na Kursie Czerwonych Komunardów. W guberni tambowskiej tłumił powstanie chłopskie pod dowództwem A. Antonowa. W 1927 ukończył studia w Akademii Wojskowej im. Frunzego.

Po ukończeniu Akademii Frunzego, Świerczewski objął funkcję szefa sztabu pułku kawalerii, a w 1929 mianowano go szefem IV Zarządu Sztabu Generalnego Armii Czerwonej. Funkcję tę pełnił do 1931 , a następnie był w dyspozycji Sztabu Generalnego do czasu wyjazdu do Hiszpanii w 1936. W tym okresie był komendantem szkoły Wojskowo-Politycznej i członkiem Sekcji Polskiej Międzynarodówki Komunistycznej, w której szkolono polskich komunistów wysyłanych następnie jako agentów GRU/NKWD na ziemie II Rzeczypospolitej.

W latach 1936-1938 brał udział w wojnie domowej w Hiszpanii, pod pseudonimem generał Walter.

W czerwcu 1938, otrzymał rozkaz powrotu do ZSRR, gdzie został oddany do dyspozycji Głównego Zarządu Kadr Ludowego Komisariatu Obrony (NKO). Następnie Świerczewski został odznaczony Orderem Czerwonego Sztandaru oraz Orderem Lenina.

Po rozpoczęciu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941, został dowódcą 248 Dywizji Strzeleckiej na Froncie Zachodnim. Na skutek błędów i nieprawidłowego dowodzenia 248 Dywizja poniosła ciężkie straty, i została rozbita w listopadzie 1941 roku nad Wiaźmą, podczas manewru odwrotu. Straty były na tyle ciężkie, że po paru dniach z 10 000 żołnierzy podlegających Świerczewskiemu, przy życiu pozostało zaledwie 5. Dowództwo, widząc rażącą niekompetencję i pogłębiający się alkoholizm „Waltera” na dwa lata przesunęło go do szkolenia rezerw. Decyzję tę podjął marszałek Żukow. Następnie, w okresie od lutego 1942 do czerwca 1943, był komendantem Kijowskiej Szkoły Oficerskiej.

W sierpniu 1943 Stalin skierował Waltera do organizowanych pod swym patronatem Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. 18 sierpnia 1943 przybył do obozu w Sielcach nad Oką jako zastępca dowódcy I Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. W styczniu 1944 został członkiem Centralnego Biura Komunistów Polskich w ZSRR.

W grudniu 1944 roku został dowódcą 2 Armii WP podczas tzw. operacji łużyckiej, gdzie znów wyróżnił się niekompetencją w dowodzeniu. Jego błędy doprowadziły do tragicznych porażek i olbrzymich strat wśród żołnierzy. Trudności w dowodzeniu w tym okresie były spowodowane m.in. nieustannym nadużywaniem alkoholu i konfliktami z podwładnymi, którzy byli zmuszeni odmawiać wykonania niektórych niedorzecznych rozkazów. Szczególnie ostro jego decyzje podejmowane pod wpływem alkoholu kwestionował gen. Aleksander Waszkiewicz.

Mimo iż dopuścił się błędów dowódczych i przyczynił się do klęski podległych mu oddziałów, 1 maja 1945 K. Świerczewski został mianowany generałem broni. Po wojnie był generalnym inspektorem osadnictwa wojskowego, później dowódcą Okręgu Wojskowego III w Poznaniu.

Od 14 lutego 1946 pełnił funkcję II wiceministra Obrony Narodowej. Od 1944 członka KC PPR. W latach 1944 – 1947 był posłem do Krajowej Rady Narodowej. 19 stycznia 1947, w wyniku sfałszowanych przez komunistów wyborów parlamentarnych, został posłem na Sejm Ustawodawczy. W czasie pełnienia tych funkcji realizował ściśle stalinowskie wytyczne polityczne, m. in. odmawiając prawa łaski żołnierzom Armii Krajowej skazanym na śmierć. Był także współodpowiedzialny za inne represje wobec żołnierzy AK.

W marcu 1947 wyjechał na inspekcję garnizonów wojskowych w Bieszczadach, gdzie trwały walki z oddziałami UPA. Zginął 28 marca 1947 w potyczce pod Jabłonkami koło Baligrodu. Jego śmierć, która stała się bezpośrednią przyczyną akcji „Wisła”, wciąż budzi podejrzenia historyków. Niektórzy z nich przypuszczają, iż wiecznie pijany, nieodpowiedzialny i nieobliczalny Świerczewski został celowo wystawiony przez UB, by można było usprawiedliwić masowe deportacje Ukraińców.
Po śmierci uczyniono go ikoną komunistycznej propagandy. Jako „generał Walter” został wykreowany na bohatera wielu legend i mitów, niewiele mających wspólnego z rzeczywistością.
http://www.ipn.gov.pl

  • Facebook
  • email
  • PDF
  • Twitter
  • Wykop
  • Blogger.com
  • Gadu-Gadu Live
  • Google Bookmarks
  • Grono.net
  • Ulubione
  • Śledzik
Ten wpis został opublikowany w kategorii 20-lecie międzywojenne, Historia, II wojna światowa, Lata PRL i oznaczony tagami , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

8 odpowiedzi na „Karol Świerczewski

  1. Warszawiak pisze:

    czy Świerczewski to jego prawdziwe nazwisko? gdzieś chyba słyszałem że miał na nazwisko Tenebaum. Ale proszę sprostować , bo nie jestem pewien.

  2. demonica pisze:

    udział Polaków (?) w wojnie domowej w Hiszpanii dobrze jest opisany pod poniższym linkiem. I o Świerczewskim vel Tenenbaumie tez sporo jest. Niechlubna karta polskiego żołnierza.

    http://historycy.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=136:udzia-polakow-w-hiszpaskiej-wojnie-domowej-1936-1938&catid=42:wiek-xx&Itemid=53

    • yuhma pisze:

      „Urodził się w Warszawie przy ulicy Kaczej na Woli w rodzinie robotniczej. W 1915 pracował w warszawskich zakładach Gerlacha jako pomocnik tokarza”.
      Faktycznie, klasyczny okaz Żyda.

  3. Warszawiak pisze:

    Dzieki serdeczne, kolejny kawałek historii mam w głowie.

  4. Grotuz-Kulikowski pisze:

    Do dzis mam w glowie opowiesci ze szkoly podstawowej o tym jak „Kostek, syn warszawskiego brukarza” ciezko mial w przedwojennej Polsce. Takimi klamstwami karmiono nas w szkole….. ((Algirdas)

  5. Jan Siuda pisze:

    Nieuk, pijak, generał- nawet szkoda tych 50zł!

  6. francopilot pisze:

    pierwsza moja „polityczna” lektura szkolna-„o człowieku,ktory sie kulom nie kłaniał”autorstwa I-szej żony Broniewskiego-wujek legionista napomknął,ze walczył w czasie wojny z bolszewikami ,przeciwko niemu w 1920 i już wiedziałem….pojawia sie potem „nasz” bohater u Hemingway’a w „komu bije dzwon’? obaj nie stronili od alkoholu….a „pseudonim’ Walter to marka pistoletu produkcji niemieckiej-na wyposażeniu sowieckiej NKWD i GRU/przez pewien czas oba reżimy współpracowały/…z takiej broni rozstrzeliwano w Katyniu..

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.